35mm film banyosu
06/04/2026

Evet biliyorum, cep telefonlarımız çok kaliteli fotoğraf çekiyor.

Evet biliyorum, DSLR makineler gerçekten muazzam. Sony’nin aynasız fotoğraf makineleri efsane. iPhone 17 Pro Max de harika fotoğraflar çekiyor.

Benim film fotoğrafçılığı ile ilgilenmemin sebebim bunlar değil. Çektiğim fotoğrafların benim için daha değerli olmasını sağlamak. Çünkü 100 tane poz çekip içlerinden en güzelini seçmiyorsunuz, seçtiğiniz her pozu çekmeden önce planlıyorsunuz. Bazen de hızlıca çekip çok güzel kareler elde edebiliyorsunuz.

Belki de en değişik his de, fotoğrafı çeker çekmez görüntüleyemiyor olmanız. Mecbur o filmi bitirene kadar bekleyeceksiniz.

Fotoğrafın hissiyatından çok işin biraz kendin yap kısmını anlatacağım. Evde nasıl film yıkayıp tarayabileceğinizden de bahsedeceğim.

Kendin yap modeline geçmemin aslında iki sebebi var. Birincisi, bu tarz şeylerle uğraşmayı seviyorum, terapi gibi geliyor bana film banyosu yaptırıp taramak. İkincisi, daha ekonomik oluyor. Fotostüdyoda 3 rulo yıkatabileceğim miktara 30 rulo yıkayabilecek kadar kimyasalı satın alabiliyorum. Tabii bazılarının raf ömürleri de olduğu için, buradaki fiyat dengesini iyi tutturmak önemli. 6 ayda 3 rulodan daha fazla fotoğraf çekerim diyorasnız avantajlı oluyor sadece.

Makineniz fark etmeksizin, aslında sadece 35mm değil, 120mm gibi daha farklı formattaki filmleri de bu teknikle yıkayabilirsiniz. Ancak standart fotoğraf film boyutu 35mm.

İhtiyaçlar listesi

Hem yazılım, hem malzeme hem de kimyasal ihtiyacımız var. Ayrıca bazı ihtiyaçları de opsiyonel olarak yazdım. Donanım ihtiyacı olarak, 35mm filmleri tarayacak bir tarayıcı ihtiyacınız var. Bu aletlerin gerçekten doğru düzgün iş yapan modelleri eski olduğu için ikinci el bakmanızı öneriyorum. Kodak Film Scanner gibi aletler doğrudan hayal kırıklığına uğratacak sizi. Bu yüzden yazdığım malzemeleri almanız faydanıza olur.

Eğer elinizde zaten bir dijital DSLR varsa, DSLR scan yapabilirsiniz, iyi bir lens/sensör kombosu Epson V500’den daha iyi sonuç verecektir. Ancak bu durumda bir film tutucu aparat almanız gerekiyor. Filmi bir kaidenin üzerine oturtmadan DSLR scan zor olur. Tabii hepsini elle çekmeniz gerekecek, uzaktan bağlantı aparatı da edinmek isteyebilirsiniz.

Bütün bu ihtiyaçları temin ettikten sonra işlemlere başlayabiliriz.

Bu işlemleri yaparken koruyucu ekipman kullanmayı ihmal etmeyin.

Hazırlıklar

İlk aşama olarak kimyasallarınızı hazırlamanız gerekiyor. Kimyasalları nasıl hazırlamanız gerektiği kullanma kılavuzlarında yazıyor zaten.

Fakat kafanız karışmasın diye aşağıya nasıl karıştırmanız gerektiğini yazdım.

Aşağıdaki tabloda ideal su sıcaklıklarını yazdım. Ancak suyu bu sıcaklıklara getirmeden de karışımızını yapabilirsiniz, herhangi bir problem olmayacaktır. Yaparsanız, daha az karıştırırsınız sadece, daha hızlı çözülür. Banyo yaptırırken, sonradan da ısıtabilirsiniz.

Df96 ile alakalı bir şey yazmadım o zaten tek banyo solüsyon. Kutudan çıktığı gibi filmi yıkayıp, durulayıp asıyorsunuz. Hazırlığa ihtiyacı yok.

UYARILAR: ÇALKALAMAYIN, plastik bir çubukla güzelce karıştırın.

Sıvı kit (Cinestill CS41 Liquid)

Developer - Su sıcaklığı: 49C

Miktar Su Part A Part B Part C
473ml 296ml 118ml 30ml 30ml
946ml 591ml 237ml 59ml 59ml
3.78L 2.37L 946ml 237ml 237ml

Blix - Su sıcaklığı: 52C

Miktar Su Part A Part B Part C
473ml 266ml 118ml 30ml 59ml
946ml 532ml 237ml 59ml 118ml
3.78L 2.13L 946ml 236ml 473ml

Stabilizer (Opsiyonel)

Miktar Su Stabilizer
473ml 444ml 30ml
946ml 887ml 59ml
3.78L 3.55L 237ml

Toz kit (Cinestill CS41 Powder)

Developer - Su sıcaklığı: ~38C

  1. 600-700ml suyu temiz bir kaba koyun.
  2. Color Developer paketini ekleyip karıştırın.
  3. Suyla 1000ml’ye tamamlayın.
  4. Ağzı kapalı, tamamen dolu bir şişede 2-6hafta saklanabilir.

Blix - Su sıcaklığı: ~38C

  1. 600-700ml suyu temiz bir kaba koyun.
  2. Part A paketini ekleyip karıştırın.
  3. Solüsyonu 1000ml’lik şişeye aktarın.
  4. Part B paketini ekleyin (endotermik reaksiyon olur, ~5dk bekle, dokunursan Abuzer Kömürcü’ye dönersin).
  5. Solüsyonu kap ile şişe arasında birkaç kez aktarın.
  6. Suyla 1000ml’ye tamamlayın.
  7. Ağzı kapalı, tamamen dolu bir şişede 8-12hafta saklanabilir.

Bunların ardından elimizde 2, eğer sıvı kit alırsanız 3 şişe olacak. Bu şişelerin havasını almanız, raf ömürlerini uzatacaktır.

Siyah-Beyaz: Adox Rodinal / Adonal

Developer - Su sıcaklığı: 20C

Rodinal şişede konsantre halde gelir, suyla seyreltilir. Dilüsyon oranına göre süre ve kontast değişir.

Aşağıdaki listede “birim” ifadesini kullandım. Ne kadar kullanacağınız size kalmış.

Rodinal’in özelliği, açık şişede 50+ seneden sonra bile kullanılabiliyor olmasıdır. Bu yukarıdaki HP5+, Fomapan, Tri-X 400 falan nedir derseniz de bunlar filmler. Popüler oldukları için verdim.

Tri-X 400 özellikle muhteşem bir film. Pahalı fakat, değer.

Banyo

Bütün hazırlıklarımızı ve kimyasallarımızı yaptıysak, banyo yaptırma işlemine geçebiliriz.

Karanlık oda

Öncelikle bize bir karanlık oda lazım. Hiç ışığın girmediği bir mekan ayarlayabilirsiniz. Ben bunun için banyomu kullanıyorum. Kapıyı kapatıyorsun, oluyor sana karanlık oda. Siz evinizde başka uygun bir odayı kullanabilirsiniz. Eğer hiç fırsatınız yoksa, bu için üretilmiş çantalar var. Sanırım isimleri “karanlık oda çantası” falan. Işık geçirmeyen ufak bir sandbox işte.

Karanlık odaya neden ihtiyaç var? Filmleri makineden çıkartıp yıkama tankının içine alırken o esnada hiçbir şekilde ışıkla temas etmemesi gerekiyor. Fotoğraf çekmek denilen hadise zaten o andaki ışığın filmin üzerine yakılması olayı. Başka bir ışık daha temas ederse, üzerine yazar ve fotoğraflarınız görünmez olur, filminiz yanar. Eğer akıllı saatiniz varsa, onu da çıkartın. Herhangi bir ışık kaynağını odaya sokmayın. Kırmızı ışık da olmaz (o baskıda çalışır, biz baskı yapmayacağız.)

Burada tamamen kör vaziyette filmi tanka yerleştirmeniz gerekiyor. Bu yüzden daha önce bu işi bozuk, zaten yanmış veya tarihi geçmiş filmlerle falan deneyin derim, eliniz alışsın. Karanlık odanızda önce ışıklı bir şekilde çalışmanızı tavsiye ederim. Ayrıca filmi tamamen rulodan çıkarmadan önce 5-6cm kadarını dışarıya çıkartıp makasla ilk askılarını hafifçe kesmek bazı yıkama tanklarına daha rahat yerleştirmeyi sağlıyor (örneğin tavsiye ettiğim Paterson tank).

Ben en başta bunu karanlıkta yapmakla uğraşmak istemediğim için, otomatik film sarıcı falan almıştım ancak filmlerimi bozduğu yetmediği gibi aletin kendisi de kırıldı. Çok da pahalı aletler, hiç gerek yok.

Filmi karanlıkta ruloya sarıp tankın içerisine koyduktan sonra kapağını kapatın, ışık almadığından kapağın tam kapandığından emin olun. Hemen pes etmeyin, bu süre biraz fazla uzun sürebilir, 10-15dk, 20dk boyunca uğraşabilirsiniz ancak ikinci seferiniz çok daha kolay olacak.

Kimyasal ile temas

Eğer karanlık odayı kazasız belasız atlattıysanız (henüz bilmiyorsunuz), artık filmlere banyo yaptırma işlemine geçebilirsiniz.

Şimdi filmi sıvıların içine atıp sonsuza kadar bekletmiyoruz. Bunun için yukarıda da dikkatinizi çekmiş olabilecek, ajitasyon adı verilen bir süreç var. Basitçe tanımı, tankı ters çevirmek, birkaç saniye beklemek, sonra tekrar çevirmek. Nazik çalkalama yani ama ayran gibi değil.

Kullandığınız kimyasa bağlı olarak, her kimyasalın en iyi çalıştığı bir sıcaklık bulunuyor. Yukarıda zaten hazırlama aşamasında yazdım ancak bekledikçe ısıları da düşeceği için, her işlemden önce ısıtmak gerekiyor.

Isıtma işlemi için pahalı aygıtlar var ancak ben bunları kullanmıyorum. Bunun yerine lavoboyu 50C sıcaklığında bir miktar suyla dolduruyorum. Sonra da kimyasalları bu suyun içerisinde bekletiyorum, termometre ile alarm kuruyorum, vakti geldiğinde işleme başlıyorum.

Cinestill CS41:

Sıcaklık Süre(dk)
39C 3:30
38C ~4:00
35C ~5:45
32C ~8:00
29C ~13:00
27C ~20:00
24C ~35:00

Burada development bitiyor. Developer’ı çöpe atmıyoruz, şişeye geri koyuyoruz. Sonrasında hemen tankı 3-4 sefer su ile duruluyorum. Bunu yapmamın iki sebebi var. Birincisi bu işleme stop bath deniyor. Yani development’tan blix’e geçmeden önce süreci duraklatmış oluyorum. İkincisi, blix’in içerisine development karışmamış oluyor, blix kontamine olmadan duruyor. Nihayetinde onu da şişeye geri koyuyoruz.

Blix: Her türlü 8dk. 24C olsun minimum.

Ajitasyon: İlk 10 saniye sürekli ajitasyon. Sonra takip eden her 30 saniyede 4 defa. (Arada sırada tankı hafifçe masaya falan sağlam bi zemine vurun, hava kabarcıkları gitsin)

Cinestill Df96:

Sıcaklık Süre(dk)
27C 3:00
24C ~4:00
21C ~6:00

Ajitasyon: Sürekli yapmanız gerekiyor.

Kimyasalların rulo ömürleri de var. CS41’in 30 rulo ömrü var. Her rulo yıkadıktan sonra, bir sonraki rulo için süreyi %2 artırmanız gerekiyor. Bu yüzden hangi kimyasal ile kaç rulo yıkadığınızın kaydını mutlaka tutun.

Eğer kullandığınız kimyasalın çalışıp çalışmadığından emin olmak isterseniz, makasla ufak bir film parçası keserek önce onu test edip developer’ın sağlam olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.

Adox Rodinal:

Aslında bu Cinestill’de de var ancak, burada filme göre çok fark ettiriyor. Bu yüzden bu tabloyu takip etmekte fayda var.

Sıcaklık: Hepsi için 20C

Film 1+25 (dk) 1+50 (dk) 1+100 (dk)
Tri-X 400 ~8-9 ~13 ~60 (beklet)
HP5+ 400 ~6 ~11 ~60 (beklet)
Fomapan 100 ~6-7 ~7-8 ~10(aji) / 60(beklet)
T-Max 100 ~6 ~11 ~60 (beklet)

Yukarıda paylaştığım süreler ideal süreler. Adox Rodinal normalde bütün filmler için, 1+100 dilüsyon yaparım, at-unut şeklinde 1 saat sonra gelir fixer’a koyarım. Bence siz de öyle yapın. Ama illa da ben best practice gitmek istiyorum diyorsanız, süreler yukarıda.

Durulama:

Bütün işlemleriniz bittikten sonra filmi durulamanız gerekiyor. Tankı 10 defa suyla doldurup boşaltabilir ya da akan çeşmenin altında 4-5 dakika kadar ara vermeden bekletebilirsiniz. O şekilde yıkanabilir.

Stabilizer:

Bütün filmler için standart. Ajitasyon sürelerini çok da umrunuza takmadan yapabilirsiniz. Durulamadan sonra yapılmalıdır ve bu işlemden sonra daha durulama yapılmamalıdır.

Filmlerin üzerinde deterjan gibi köpükler olabilir. Bunlar normal.

Kurulama

Filmleri yıkama işlemi bittikten sonra artık ışıkla temas etmelerinde bir sorun yok. Mümkünse bir eldiven kullanın, parmak izinizi üzerine bırakmayın.

Filmi bır askıya asarak kurutun, aksi takdirde su lekeleri üzerinde kalır, sonra tarama esnasında ya çok orijinal ya da çok kötü fotoğraflar elde eder edit ile uğraşmak zorunda kalırsınız.

Ben bunun için de banyoyu kullanıyorum. Mandalla filmleri asıp kurumalarını bekliyorum. Tamamen düz olduklarından emin olmak için de altlarına ataçlar yardımıyla ağırlıklar asıyorum. Sonra plastik bir aparatla fazla suyunu nazikçe aşağı doğru akıtıp kurumaya bırakıyorum.

Benim banyoda ortalama 1 saat gibi bir sürede kuruyor filmler.

Saklama

Kuruma işlemi bittikten sonra da kesme ve saklama işlemlerini yapıyorum. Eğer bir film cutter‘a sahipseniz ne mutlu size, değilseniz elle 6’lı şekilde kesmeniz gerek filmleri. (6’lı diyorum sürekli, benim setup’ım o şekilde)

Eğer DSLR Scan ya da başka bir tarayıcınız varsa böyle şerit şeklinde filmi verip görüntü alabileceğiniz, bu kesme işlemini en son yapacaksınız saklama için. Ancak benim gibi Epson tarayıcı kullanıyorsanız, tarayıcı tek seferde 6+6 toplamda 12 poz alabildiği için önceden yapmanız gerekir.

Kesme işlemini şöyle yapıyorum:

Kesme işlemini yaparken mümkünse eldiven kullanın. Filmlere parmak izi bırakmak hoş olmuyor.

Tarama işlemi

En son artık negatifleri tarama aşamasındayız. VueScan’i sadece tarama amaçlı kullanıyorum ve ayarlar kısmından negatif olarak tarattırıyorum. Epson V500 kendisi de negatifleri renklendirebilir, fena da değil aslında güzel. Fakat ben kendim fotoğraf üzerinde çok daha fazla edit yapmak istediğim için her şeyi NLP ile hallediyorum.

V500’in sadece renkli filmlerde çalışan kızılötesi temizlik özelliği var ancak ben bunu çok hafif olarak kullanıyorum bariz şeyleri alsın diye. Yoksa bazı görüntüleri bozabiliyor.

Tarama işlemi oldukça uzun sürüyor. Üzerinden kaç kere geçtiğiniz, kızılötesini açıp açmadığınız, kaç dpi’da taradığınız gibi çeşitli faktörler var. 6400 dpi + light infrared bence yeterlidir. Eğer çok karanlık çektiyseniz, multi exposure da açabilirsiniz. Ancak dediğim gibi bunlar süreleri uzatacaktır.

Fotoğraf düzenleme

En son taradığımız fotoğrafları düzenliyoruz. Gerisi keyfinize kalmış.

Belki ilerleyen yazılarda buraya çektiğim ve editlediğim fotoğrafları paylaşırım.